Mustafa YILMAZ

Mustafa YILMAZ

mustafayilmaz@bursahakimiyet.com.tr
Yazara Ait Diğer Köşe Yazılarını Listele
Kısa Çalışma Ödeneğine başvurarak ihbar ve kıdem tazminatı ödemekten kurtulabilirsiniz
10 Aralık 2018 Pazartesi, 08:54

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, geçen ay kısa çalışma ödeneğine ilişkin yönetmelikte bir değişiklik yaptı. Bu değişiklik dövizin aşırı dalgalanmasından olumsuz etkilenen işverenleri korumak ve bu işyerlerinde çalışanların işten çıkarılmasını önlemek adına önemli bir kolaylık sağladı. Ödenekten daha fazla kişinin yararlanmasını sağladı. Bu değişikliği kısaca açıklamakta fayda var. Bir işverenin, genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerini geçici olarak önemli ölçüde azaltması veya işyerinde faaliyeti tamamen veya kısmen geçici olarak durdurması hallerinde, işçilere kısa çalışma ödeneği ödenmektedir. Bakanlık zorlayıcı sebepleri daha önce deprem, yangın, su baskını, heyelan, salgın hastalık, seferberlik gibi durumlar için kabul ederken, değişiklikle birlikte "dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumlar" ibaresini ekleyerek döviz dalgalanması nedeniyle oluşan olumsuz durumu başvuru şartları arasına almış oldu.

Bu değişiklikle birlikte üretimini azaltmak zorunda kaldığı için işçi çıkarmayı düşünen işverenler için önemli bir çıkış yolu açıldı. Artık bu durumda olan işverenler 3 ay boyunca kısa çalışma ödeneğinden faydalanabilecekler ve işçi çıkarmak zorunda kalmayacaklardır. Hem çalışanlar işlerini kaybetmemiş, hem de işverenler ihbar ve kıdem tazminatı ödemekten kurtulmuş oldular. İşverenlerin yapmaları gereken işlem, dışsal etkilerin olumsuzluğunu ispatlayan belgelerle birlikte İş-Kur' un ilgili birimine gecikmeden başvuru yapmaktır. İşverenin başvurusu onaylanırsa işsizlik ödeneğinden faydalanma şartlarını sağlayan işçiler, çalışmadıkları günler için son bir yıla ait brüt ücretlerinin ortalamasının % 60' ını alacaklar. Bu ücret, brüt asgari ücretin % 150'sinden fazla olamayacaktır. Yine ay içerisinde çalışmadıkları günlere ilişkin olarak genel sağlık sigortası primleri işsizlik fonundan ödenecektir. Çalışmadıkları dönemdeki hafta tatili nedeniyle bir kayıp söz konusu değildir. Çalıştıkları günlere ait prim ve ücretleri ise işverenleri tarafından ödenmeye devam edecektir.

İşverenler üretimi azalttıkları dönemde işçi çıkarırlarsa ihbar ve kıdem tazminatı ödeme külfeti ile karşı karşıya kalabilirler. Bazı işverenler ise zorunlu yıllık izin kullandırma yöntemine başvurmaktadırlar. Kısa çalışma ödeneği bu sorunları aşmada büyük bir katkı sağlamaktadır. Çalışanları işten çıkarıp işler düzelince yeniden işe almak yerine kısa çalışma ödeneğine başvurarak bu sorunu tüm taraflar için makul bir şekilde çözmek en akılcı yöntem olacaktır.

OKUYUCU SORULARI

Soru: İşyerimizde elyaf ürünleri imalatı yapılmaktaydı. Çıkan yangın sonucu işyerimiz tamamen yandı. İşçilerimizi işten çıkarmak istemiyoruz ama SGK prim borçlarımızı ödemekte zorlanıyoruz. Ne yapmamız gerekir?
( Hakan GÜÇLÜ)

Cevap: 5510 sayılı yasanın 91. maddesine istinaden, deprem, yangın, sel baskını vb. doğal afetler nedeniyle olay tarihinden itibaren 3 ay içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na başvurmak şartıyla geçmiş dönem borçlarınızı ve olaydan sonraki 3 aylık prim borçlarınızı gecikme zammı ve gecikme faizi olmadan 1 yıla kadar ertelenebilmektedir. Bununla birlikte İş-Kur'un ilgili birimine, kısa çalışma ödeneği için başvurarak hak edenler için 3 aya kadarki işçi ücretlerinin de işsizlik fonundan ödenmesini talep edebilirsiniz.

NE ZAMAN EMEKLİ OLURUM?

Soru: 06.08.1979 doğumluyum. % 45 engellilik oranım nedeniyle vergi indiriminden faydalanıyorum. 23.07.1996 tarihinde işe başladım. 3700 günüm bulunmaktadır. Ne zaman emekli olabilirim? (Ragıp POLAT)

Cevap: 17 yıl 3920 gün şartlarına tabisiniz. Süreyi tamamladığınız ancak 220 gün eksiğiniz olduğu anlaşılmaktadır. 7 ay 10 gün daha çalışarak 3920 günü doldurduğunuzda emekli olabilirsiniz.

Soru: Ben tekstil firmasında çalışıyorum. Eşim doğum yaptı. 3. çocuğumuz dünyaya geldi. Doğum parası için hangi kuruma başvuru yapmam gerekiyor? Ne kadar ödeme yapılmaktadır? (Abdülkerim KAZANCI)

Cevap: Doğumdan önceki bir yıl içinde an az 120 gün adınıza prim yatırılmış ise SGK tarafınıza 149 TL emzirme yardımı yapmaktadır. Bunun için en yakın Sosyal Güvenlik Merkezi'ne başvuru yapabilirsiniz. Diğer taraftan 15 Mayıs 2015 tarihinden itibaren doğum yapan annelere ayrıca Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından doğum yardımı yapılmaktadır. Üçüncü çocuğunuz olduğu için 600 TL ödenmektedir. Bunun için en yakın Sosyal Hizmetler Merkezi'ne başvurabilirsiniz veya E-Devlet üzerinden başvuru yapabilirsiniz. PTT kanalıyla anneye ödenmektedir.

Soru: Babam SSK emeklisiydi. 2010 yılında vefat etti. Yetim maaşı alıyorum. Önümüz-deki ay evleneceğim. Maaşım kesilir mi? Kesilirse çeyiz parası alabilir miyim? (Sezen KILIÇ)

Cevap: Sezen Hanım, SSK emeklisi kız çocuğu yetim aylığı alırken evlenince aylığı kesilir. Ancak kendisine en son aldığı aylığın 24 katı yani iki yıl tutarında birikmiş çeyiz parası peşin olarak ödenir. Siz de nikâh işleminden sonra çeyiz parası almak için başvuru yapabilirsiniz.

Soru: Özel bir tekstil firmasının insan kaynakları biriminde çalışmaktayım. İş ilanlarımıza çoğunlukla kadınlar başvurmakta ve yetim aylığı, sosyal yardım gibi haklardan mahrum kalmamak için sigortasız çalışmak istemekte ve ücretlerine ilave talep etmektedirler. Kabul etmezsek çalışacak işçi bulamıyoruz. Ne yapmalıyız? (Berrin GÜMÜŞ)

Cevap: Sosyal Güvenlik Sistemi'nde sigortalılığın zorunluluğu ilkesi bulunmaktadır. 5510 sayılı kanunun 92. maddesinde de bu husus açıkça düzenlenmiştir. Sigortadan feragat edilemez, yerine başka bir ücret talep edilemez. Bununla birlikte işverenlere bu şekilde kayıt dışı çalıştırtılan her bir işçi için çok ağır idari para cezası uygulandığını belirtmekte fayda vardır. Çünkü ilk başta karşılıklı rızaya dayalı olan bu durum ihtilaf ortaya çıktığında şikâyete veya dava sürecine dönüşebilmektedir. Ayrıca iş kazası geçirme riskini de unutmamak gerekir. İş-Kur tarafından uygulanan işbaşı eğitim programları, işçi ihtiyacınızı gidermekte çok faydalı olacaktır.